मानसिक आरोग्य जागरूकता महिना

मानसिक आरोग्य जागरूकता महिना

 _सध्याच्या धकाधकीच्या आणि ताणतणावाच्या जीवनात शारीरिक आरोग्याइतकेच, किंबहुना त्याहून अधिक महत्त्वाचे आहे ते म्हणजे 'मानसिक आरोग्य' (Mental Health). मे महिना हा जागतिक स्तरावर 'मानसिक आरोग्य जागरूकता महिना' (Mental Health Awareness Month) म्हणून पाळला जातो. या महिन्याचा मुख्य उद्देश मानसिक आजारांबद्दलची अनास्था, भीती आणि गैरसमज दूर करणे हा आहे._ 

 *मानसिक आरोग्य का महत्त्वाचे आहे?* मानसिक आरोग्य म्हणजे केवळ मानसिक आजार नसणे नव्हे, तर भावनिक, मानसिक आणि सामाजिकदृष्ट्या सुस्थितीत असणे होय. 

• सर्वांगीण आरोग्य: शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य एकमेकांशी जोडलेले आहेत. तणावाचा थेट परिणाम शरीरावर होऊन हृदयविकार, मधुमेह यांसारखे आजार वाढू शकतात. 

• कामगिरी: मानसिक स्वास्थ्य चांगले असेल तरच आपण कामात लक्ष केंद्रित करू शकतो आणि निर्णय घेऊ शकतो. 

• सामाजिक संबंध: सुदृढ मन नातेसंबंध आनंदी आणि स्थिर ठेवण्यास मदत करते. 

जागरूकतेची गरजभारतात आणि जगात नैराश्य (Depression), चिंता (Anxiety) आणि ताणतणावाचे प्रमाण वाढत आहे, विशेषतः तरुणांमध्ये. दुर्दैवाने, मानसिक आजारांबाबत आजही समाजात 'कलंक' (Stigma) मानला जातो, ज्यामुळे अनेक लोक मदत मागायला घाबरतात. "लोक काय म्हणतील?" या विचारापोटी अनेक जण उपचार टाळतात, जे चुकीचे आहे. 

मानसिक आरोग्य सुधारण्यासाठी उपाय (Mental Health Tips): 

1. संवाद साधा: मनातील भावना जवळच्या मित्र-मैत्रिणींशी किंवा कुटुंबाशी शेअर करा. 

2. व्यायाम आणि आहार: दररोज ३० मिनिटे चालणे, योगासने किंवा ध्यान (Meditation) केल्याने मन शांत राहते. पौष्टिक आहार घ्या. 

3. डिजिटल डिटॉक्स: सोशल मीडियाचा अतिवापर टाळा. दिवसातील काही वेळ स्क्रीनपासून दूर राहा. 

4. छंद जोपासा: स्वतःसाठी वेळ काढा आणि आवडीचे काम करा. 

5. मदत मागण्यास संकोचू नका: जर नैराश्य किंवा अस्वस्थता जाणवत असेल, तर मानसोपचारतज्ज्ञा सल्ला घ्यावा 

मानसिक आरोग्य समुपदेशनासाठी (Mental Health Counselling) भारतात खालील टोल-फ्री क्रमांक उपलब्ध आहेत. या सेवा २४x७ (२४ तास) आणि मोफत आहेत:१४४१६ (Tele-MANAS): ही भारत सरकारची मुख्य टेली-मानसिक आरोग्य हेल्पलाइन आहे. येथे तुम्हाला तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला आणि समुपदेशन मिळते.१०४ (Health Advice Call Center): महाराष्ट्रात मानसिक आरोग्य समुपदेशनासाठी १०४ या क्रमांकावर कॉल करून तुम्ही मदत मिळवू शकता.तसेच सर्व शासकीय आरोग्य संस्थेत समुपदेशन मोफत केले जाते 

या सेवा कोणासाठी आहेत मानसिक ताण, नैराश्य (Depression), चिंता (Anxiety).आत्मघाती विचार येत असल्यास.परीक्षेचा ताण, नातेसंबंधातील समस्या किंवा व्यसनमुक्तीसाठी.

विशेष यामध्ये गोपनीयता राखली जाते, त्यामुळे तुम्ही निसंकोचपणे कॉल करू शकता.

मानसिक आरोग्य हा प्रत्येकाचा मूलभूत अधिकार आहे. या जागरूकतेच्या महिन्यात, आपण स्वतःला आणि इतरांना समजून घेऊया. "मन शांत, समाज सशक्त" हे ब्रीदवाक्य जपून मानसिक आरोग्य उत्तम ठेवण्यासाठी पुढाकार घेऊया.-बाळासाहेब घुगे जिल्हा विस्तार व माध्यम अधिकारी जिल्हा परिषद अकोला